AI verzint zelden iets, maar herhaalt wel je prijzen van vorig jaar

Van alle foute antwoorden die ChatGPT, Gemini en Perplexity geven over Nederlandse merken bestaat 62 procent uit verouderde informatie. Maar 11 procent is echt verzonnen. Dat blijkt uit onderzoek waarbij 185 feitelijke klantvragen over 37 Nederlandse merken aan drie AI-assistenten werden voorgelegd, elk drie keer. Goed voor 1917 antwoorden die daarna handmatig langs de geverifieerde feiten zijn gelegd.

Het beeld dat AI vooral uit haar duim zuigt, klopt dus niet. AI herhaalt netjes wat er ergens online staat. Ook als dat een prijs van vorig jaar is, een actie die allang is afgelopen of een voorwaarde die je een half jaar geleden hebt aangepast.

En dat is precies waarom dit onderzoek relevanter is voor de gemiddelde ondernemer dan de zoveelste discussie over hallucinaties. Aan een verzinsel kun je weinig doen. Aan verouderde informatie wel.

Het scheelt nogal welke chatbot je klant toevallig opent

De verschillen tussen de modellen zijn groot. Perplexity gaf op 9,2 procent van de klantvragen een overwegend fout antwoord. ChatGPT bleef steken op 2,7 procent, Gemini op 1,1 procent. Een factor acht tussen de slechtste en de beste.

De verklaring zit hem waarschijnlijk in de bronnen. Perplexity leunt van de drie het zwaarst op live opgehaalde pagina's van derden: vergelijkingssites, fora, social media, kortingssites. Wie vooral napraat wat er online staat, is niet actueler dan de rommeligste pagina die hij tegenkomt. ChatGPT en Gemini wegen zoekresultaten kritischer en combineren die met eigen kennis.

Voor jou als ondernemer is dat een ongemakkelijke constatering. Je bepaalt niet welke assistent je klant opent. Je bepaalt wel wat die assistent onderweg tegenkomt.

Drie manieren waarop het in de praktijk misgaat

Een failliet bedrijf dat volgens AI gewoon open is

Perplexity beantwoordde vragen over de kosten van bezorgdienst Rechtstreex alsof het bedrijf nog draaide. In werkelijkheid is het sinds oktober 2025 failliet. Oude pagina's en vermeldingen blijven jaren rondzingen. Zolang ze vindbaar zijn, worden ze geciteerd.

Een korting die nooit heeft bestaan

De app van Perplexity bevestigde dat Picnic een studentenkorting van 20 procent aanbood. Die korting bestaat niet. De claim kwam van kortingssites, precies het type bron waar geen enkele marketingafdeling 's ochtends als eerste aan denkt.

Het antwoord komt overal vandaan, behalve van jou

Bij vragen over MediaMarkt verwezen de modellen bijna nooit naar mediamarkt.nl. Ze putten uit Consumentenbond, Tweakers en Reddit. De juiste informatie stond wel op de eigen site, alleen minder makkelijk vindbaar. Publiceer je je eigen feiten niet duidelijk, dan vertelt iemand anders het verhaal.

Wat wij hier bij mkb-websites van terugzien

De onderzochte merken zijn grotendeels groot. De onderliggende fout zien we juist bij kleinere bedrijven veel vaker terug, en dan in een hardnekkigere vorm.

Tarieven staan in een pdf of in een afbeelding, want dat was makkelijker dan de tekst bijwerken. Een AI-model leest dat niet. De pagina met prijzen is twee jaar oud, terwijl de offertes allang op andere bedragen staan. Een dienst die je niet meer aanbiedt is stilletjes uit het menu gehaald, maar de oude pagina staat er nog en is nog steeds indexeerbaar. Het bedrijvengidsje waar je in 2019 een vermelding kocht draait nog vrolijk door met je oude openingstijden.

Bij een groot merk corrigeert de massa aan actuele berichtgeving zulke fouten vanzelf een beetje. Bij een installatiebedrijf met veertig pagina's en drie externe vermeldingen weegt elke verouderde bron zwaar mee.

Wat je er concreet mee kunt

Behandel je feitenpagina's zoals je je etalage behandelt. Wat daar staat, is wat de buitenwereld gelooft.

• Zet je actuele feiten in gewone tekst op je eigen site. Prijzen, voorwaarden, levertijden, werkgebied en openingstijden horen in leesbare HTML te staan. Niet in een pdf, niet in een plaatje, niet weggestopt achter een keuzehulp die alleen met JavaScript werkt.
• Zeg het als iets gestopt is. Verwijderen is niet genoeg, want de oude vermeldingen elders blijven bestaan. Laat de pagina staan met een duidelijke melding dat de dienst is beëindigd en sinds wanneer. Dat geeft een model iets recenters om op te vallen.
• Loop je externe vermeldingen na. Google Bedrijfsprofiel, branchegidsen, vergelijkers, oude social posts met prijzen erin. Dit is saai werk van een uur per kwartaal en het raakt precies de bronnen waar de fouten vandaan kwamen.
• Vraag het zelf een keer. Stel ChatGPT, Gemini en Perplexity gewoon de vragen die je klanten stellen. Wat kost dit, lever je in mijn regio, hoe zit het met garantie. Kijk daarna welke bronnen eronder staan. Tijdgevoelige feiten zoals prijzen gingen in het onderzoek bijna drie keer zo vaak mis als stabiele feiten zoals een adres, dus daar begin je.

Eén nuance blijft staan. Geciteerd worden is geen garantie dat het antwoord klopt: bij alle negen volledig verzonnen antwoorden stond het merkdomein gewoon tussen de gebruikte bronnen. Je kunt dit dus niet dichttimmeren. Je kunt de kans wel flink verkleinen dat een model terugvalt op iets ouds van een ander.

Het onderzoek is een momentopname van begin juli 2026, met specifieke modelversies en een geselecteerde groep merken. De richting is desondanks bruikbaar. Verzinsels zijn zeldzaam en spectaculair. Verouderde informatie is alledaags, saai en veel schadelijker, omdat een klant er wél naar handelt.

Bron: onderzoek van Timmermans Media naar AI-hallucinaties over Nederlandse merken, gepubliceerd via Frankwatching.